«

»

Μαρ 15 2017

Μάρτης του 44: Θεμελιώνεται η λαϊκή εξουσία στο Βουνό

Στη Βίνιανη

«Σπάμε την άτιμη την αλυσίδα που μας εβάραινε θανατερά, θέλουμε λεύτερη εμείς πατρίδα και πανανθρώπινη τη λευτεριά» Νίκος Καρβουνης

Επιμέλεια

Κωνσταντίνα Ναθαναηλίδου

Με την κατάρρευση του μετώπου και την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην ελληνική επικράτεια, η κυβέρνηση ο πολιτικός και επιχειρηματικός κόσμος, στο σύνολό του εγκατέλειψαν τη χώρα.

Ο λαός αφέθηκε στη τύχη του και στα χέρια του κατακτητή, δυο επιλογές είχε ή να υποταχτεί ή να αντισταθεί, η πλειοψηφία του λαού επέλεξε την αντίσταση μέσα από το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ

Με την ανάπτυξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα μέσα από το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ δημιουργήθηκαν ελεύθερες περιοχές, οι οποίες εκ των πραγμάτων έπρεπε να διοικηθούν.

Πρόδρομοι της λαϊκής εξουσίας

Από το 1942 έως το Μάρτη του 1944, που δημιουργήθηκε η Κυβέρνηση του Βουνού, οι απελευθερωμένες περιοχές πολλαπλασιάστηκαν και η Ελεύθερη Ελλάδα κάλυπτε μια τεράστια έκταση από τα ελληνοαλβανικά σύνορα έως έξω από την Αθήνα

Το Δεκέμβρη του 1942 οι περιφερειακές επιτροπές, του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ Φθιώτιδας- Φωκίδας- Ευρυτανίας συνέταξαν τον πρώτο κώδικα για τη λαϊκή αυτοδιοίκηση και δικαιοσύνη τον «Κώδικα Ποσειδών», ο οποίος ήταν λιτός, απλός και κατανοητός δηλ λειτουργικός, το ποιο σημαντικό όμως ήταν ότι ωθούσε όλους τους πολίτες στη συμμετοχή και στις αποφάσεις στα κοινά.




Ο «Κώδικας Ποσειδών» προέβλεπε μεταξύ άλλων :

«Ο ενήλικος Λαός όλου του χωριού συνερχόμενος εις Γενικήν Συνέλευσιν συνιστά την Λαϊκήν Εξουσίαν αυτήν καθ’ εαυτήν εις τον χώρον της κοινοτικής μονάδος του. Το αξίωμα του μέλους των Επιτροπων είναι τιμητικόν, άμισθον και υποχρεωτικόν. Αβάσιμος άρνησις, πολύ περισσότερο αποποίησις αναλήψεως δικαιωμάτων και υποχρεώσεων εις λειτουργήματα της Λαϊκής Εξουσίας δέον να θεωρείται αδιανόητος ως και ασύγγνωστος, δεδομένου ότι έρχεται εις αντίθεσιν με την θέλησιν της Γενικής Συνελεύσεως και την τιμήν την οποίαν συνιστά η δοθείσα ψήφος του Λαού….

Η Γενική Συνέλευσις αποτελεί το ανώτερον και Κυρίαρχον Σώμα του Λαού και ούσα εν λειτουργία τον άμεσον, μόνον και αναντικατάτον φορέα και εκφραστήν της εξουσίας του, την οποίαν ενδιαμέσως των Γενικών Συνελεύσεών του ασκεί δι’ αιρετών υπ’ αυτού οργάνων…

Αυτή καθ’ εαυτή η Λαϊκή Εξουσία και Σώμα η Γενική Συνέλευσις κυρίαρχον, αυτεξούσιον και αδέσμευτον όσον αφορά εις τα προβλήματα, θέματα και ενδιαφέροντα του ιδίου της χωρίου, κρίνει και αποφασίζει επ’ αυτών κατ’ ελευθέραν αυτής βούλησιν……

Απόφασιν Γενικής Συνελεύσεως δύναται να ακυρώσει ή τροποποιήσει μόνον η ιδία εις νέαν σύγκλησιν του Σώματος

Εις την Γενικήν Συνέλευσιν ανήκει αναφαίρετον τον δικαίωμα, συνάμα και η υποχρέωσις, να ενημερωθεί επί της απόψεως της μειοψηφίας. Είναι δε μόνον η Γενική Συνέλευσις το αρμόδιον Σώμα να κρίνει την ορθότητα ή μη καταψηφισθείσης εις όργανον απόψεως…

Αποδοχή υπό Γενικής Συνελεύσεως ορθότητος προτάσεως, η οποία έτυχε μειοψηφίας εις όργανον, συνεπάγεται έλεγχον της πλειοψηφίας του οργάνου τούτου διά κακήν εκτίμησην. Συσσωρεύσεις ομοίων περιστατικών συνιστούν απόδειξιν ανεπαρκείας του οργάνου και η Γενική Συνέλευσις λαμβάνει τα κατά την κρίσιν της μέτρα»

Για τη Λαϊκή Αυτοδιοίκηση
Επιτροπή Λαϊκής Αυτοδιοίκησης (ΕΛΑ)

«Η Επιτροπή Λαϊκής Αυτοδιοίκησης, ως όργανο Λαϊκής Εξουσίας, αποτελεί την Γενικήν Αρχήν της διακυβερνήσεως του χωριού..

Επιλαμβάνεται πάντων των προβλημάτων της Κοινότητας ή του χωριού, αποφασίζει ελευθέρως και δίδει σε αυτά λύσεις κατά την κρίσιν της και ιδία αυτής ευθύνην, έχουσα πάντοτε γνώμονα το συμφέρον του Λαού και του Αγώνος…

Οι αποφάσεις της λαμβάνονται μόνον εν συνεδριάσει αυτής και κατά πλειοψηφίαν…

Τελεί υπό τον αδιάλειπτον και άμεσον έλεγχον της Γενικής Συνελεύσεως του χωριού. Λογοδοτεί προς αυτήν καθ’ έκαστον μήνα υποχρεωτικώς…

Υπόκειται εις άμεσον ανάκλησιν εν μέρει ή εν γένει κατά κρίσιν και απόφασιν της Γενικής Συνελεύσεως…

Η Επιτροπή Λαϊκής Αυτοδιοίκησης εξειδικεύει το έργο της και συγκροτεί Υποεπιτροπές στις οποίες αναθέτει συγκεκριμένες αρμοδιότητες για συγκεκριμένο έργο, όπως λ. χ. του Επισιτισμού, της Λαϊκής Ασφάλειας, της Εκπαίδευσης και θεμάτων εκκλησίας:

Τομεακή Επιτροπή Λαϊκής Αυτοδιοίκησης (ΤΕΛΑ)

Είναι το δεύτερο επίπεδο Λαϊκής Αυτοδιοίκησης
«Οι Πρόεδροι των Επιτροπών Λαϊκής Αυτοδιοικήσεως των χωριών ενός διαμερίσματος…, συνερχόμενοι εις Σώμα συνιστούν την ΤΕΛΑ, η οποία εκλέγει Πρόεδρον έν εκ των μελών της.
Αποτελεί ανωτέραν Αρχήν και ασκεί εξουσίαν εις τον χώρον της, όσον αφορά εις ζητήματα και προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος για τα χωριά της περιοχής της…

Αποσκοπεί εις την ανταλλαγήν της πείρας εκ της ασκήσεως της Λαϊκής Εξουσίας και την προαγωγήν των θεσμών της. εις τον συντονισμόν και το ενιαίον της εφαρμογής των ‘Εντολών».

Νομαρχιακή Λαϊκή Εξουσία

«Συνιστάται Ένωσις Κοινοτήτων Νομού. Οι Πρόεδροι ή οι αντιπρόεδροι των Επιτροπών Λαϊκής Αυτοδιοίκησης όλων των χωριών του Νομού, συνερχόμενοι εις Συνέλευσιν συνιστούν την Ένωσιν Κοινοτήτων, την Ανωτέραν Γενικήν Αρχήν του Νομού.
Εκλέγουν εκ των μελών της Συνελεύσεως Εκτελεστικήν Επιτροπήν και τον Πρόεδρον αυτής.

Η Εκτελεστική Επιτροπή αποτελεί την Ανωτέραν Γενικήν Διοίκησιν του Νομού. Τόσον η Συνέλευσις της Ενώσεως Κοινοτήτων Νομού, όσον και η Εκτελεστική Επιτροπή αυτής ασκούν εξουσίαν, λαμβάνοντας αποφάσεις υποχρεωτικού χαρακτήρος μόνον επί γενικών προβλημάτων όλου του Νομού…

Ούτε η Συνέλευσις της Ενώσεως Κοινοτήτων, ούτε η Εκτελεστική Επιτροπή της έχουν δικαίωμα επεμβάσεως εις απόφασιν Γενικής Συνελέυσεως ή Επιτροπής Λαϊκής Αυτοδιοικήσεως, καθ’ όσον αυτή αφορά εις ζητήματα αποκλειστικώς του ιδίου αυτών χωρίου, ένθα κυρίαρχος είναι αυτός τούτος ο Λαός του »

Για τη Λαϊκή Δικαιοσύνη
Τοπικό Λαϊκό Δικαστήριο

«Η Δικαιοσύνη καθίσταται Λαϊκή και απονέμεται υπό του Λαού και δι’ αυτόν. Διά την διακονίαν της συνιστώνται πενταμελή Λαϊκά Δικαστήρια, έν κατά Κοινότητα ή και χωριό.
Συγκροτούνται εκ των εκλεγένντων υπό των κατοίκων μελών της Επιτροπής Λαϊκής Αυτοδιοικήσεως, ή εκ του Προέδρου της τελευταίας ως Προέδρου του Λαϊκού Δικαστηρίου και τεσσάρων ετέρων Λαϊκών Δικαστών, οι οποίοι εκλέγονται επίσης υπό των κατοίκων εις Γενικήν Συνέλευσιν.

Το Λαϊκόν Δικαστήριον, ελεύθερον και έναντι πάσης παρεμβάσεως, ανεξάρτητον εις την διαμόρφωσιν της δικαστικής του κρίσεως, τελεί εν τούτοις υπό την συνεχή εγρήγορσιν της Κοινής Γνώμης του χωριού και υπό τον άμεσον έλεγχον και εποπτείαν της Γενικής Συνελεύσεως εις ό,τι αφορά εις την καλήν και δέουσαν διαδικασίαν και την λαϊκήν δικαιοδοσίαν του και μόνον.

Η Γενική Συνέλευσις, ενώ δεν δύναται, μετατρέπουσα εαυτήν εις δευτεροβάθμιον Δικαστήριον, να ακυρώσει ή τροποποιήσει ή θίξει εν γένει αποφάσεις του Λαϊκού Δικαστηρίου, διατηρεί, όμως, εις το ακέραιον ως Λαϊκή Εξουσία αυτή καθ’ εαυτή,το δικαίωμα να ανακαλέσει τούτο αμέσως και να το αντικαταστήσει δι’ εκλογής, εν τω συνόλω ή εν μέρει, ιδιαιτέρως δε εάν ήθελεν διαπιστωθεί ασυμβίβαστον της κρίσεώς του προς το περί δικαιοσύνης κοινόν αίσθημα.

Η Λαϊκή Δικαιοσύνη απονέμεται απολύτως δωρεάν και πάσα έννοια δικαστικών εξόδων και τελών καταργείται…

Το Λαϊκόν Δικαστήριον είναι αδέσμευτο έναντι του παλαιού Νόμου, ο οποίος θεωρείται μη έχων πλέον ισχύν ως καταργηθείς συνακολουθών την κατάλυσιν του παλαιού κράτους.

Το Λαϊκόν Δικαστήριον συνεδριάζει δημόσια… τας Κυριακάς και εφ’ όσον υπάρχουν υποθέσεις προς εκδίκασιν…

Η επίτευξις συμβιβασμού συνιστά την βασικήν αποστολήν του Λαϊκού Δικαστηρίου…

Το Λαϊκόν Δικαστήριον… δύναται κατ’ ελευθέραν αυτού κρίσιν να κλητεύσει και εξετάσει ως μάρτυρα τον οιονδήποτε κάτοικον του χωριού πέραν των υπό των αντιδίκων προταθέντων.

Δύναται δε και αμέσως εκ του ακροατηρίου να καλέσει μάρτυρα… Μετά το πέρας της εξετάσεως των κλητευθέντων μαρτύρων, ο Πρόεδρος του Λαϊκού Δικαστηρίου υποχρεούται, απευθυνόμενος εις το ακροατήριον, να ζητήσει την προσέλευσιν του οιουδήποτε επιθυμούντος να καταθέσει υπέρ του κατηγορουμένου και μόνον υπέρ αυτού…

Ο τελευταίος λόγος ανήκει εις τον κατηγορούμενον… και μετ’ αυτού ουδείς άλλος δύναται να προσθέσει τι…

Οι αποφάσεις του Λαϊκού Δικαστηρίου εφεσιβάλλονται κατ’ επιθυμίαν ενός εκ των αντιδίκων ενώπιον του Τομεακού Λαϊκού Δικαστηρίου…

Παράστασις εις το Λαϊκόν Δικαστήριον και το Τομεακόν τοιούτον, ή διαμεσολάβησις δικηγόρων και δικολάβων ουδεμίαν έννοιαν και χρησιμότητα έχει και δεν επιτρέπεται…

Στο Λαϊκό Δικαστήριο συμμετέχει και ένας Λαϊκός Επίτροπος, που ορίζεται από το ΕΑΜ. «Η παρουσία του, άνευ ψήφου, συμβολίζει την εκπροσώπησιν της Κοινής Γνώμης ως οργανωμένου παράγοντος και έχει την έννοιαν του Συμβούλου και βοηθού του Λαϊκού Δικαστηρίου, παρά του κατηγόρου. Εισάγει την υπόθεσιν και εκφράζει εις το τέλος της διαδικασίας τη γνώμη του, αιτιολογών αυτήν, περί της ενοχής ή μη του κατηγορουμένου, αλλά όχι και περί ποινής. Απαγορεύεται να εισέλθει εις το δωμάτιον διασκέψεως του Λαϊκού Δικαστηρίου, καθ’ όν χρόνον το τελευταίον διασκέπτεται, κρίνει και αποφασίζει επί της υπόθέσεως».

Τομεακό Λαϊκό Δικαστήριο

«Οι Πρόεδροι των Λαϊκών Δικαστηρίων του συγκροτούν το Τομεακόν Λαϊκόν Δικαστήριον. Τούτον εκλέγει τον Πρόεδρόν του και συνεδριάζει συνήθως εις την έδραν της Τομεακής Επιτροπής.
Είναι δευτεροβάθμιον Δικαστήριον και εκδικάζονται τελεσιδίκως οι εις αυτό εφεσιβληθείσαι αποφάσεις των Λαϊκών Δικαστηρίων της δικαιοδοσίας του. Επικυρώνει ή τροποποιεί τις αποφάσεις τους.

Δικάζει εις πρώτον βαθμόν και τελεσιδίκως υποθέσεις και διαφοράς μεταξύ χωριών καθώς επίσης και μεταξύ κατοίκων διαφορετικών χωριών της δικαιοδοσίας του, αι οποίαι έχουν χαρακτήρα αδικήματος.

Χρέη Λαϊκού Επιτρόπου εις το Τομεακόν Λαϊκόν Δικαστήριον αναλαμβάνει εκπρόσωπος του αντιστοίχου τομέως του ΕΑΜ. »

Δεν υπήρχε χωριό χωρίς το Λαϊκό του Συμβούλιο, δεν υπήρχε περιοχή χωρίς το Λαϊκό της Δικαστήριο. η οργάνωση της ζωής των ελεύθερων Ελλήνων περνούσε σε νέα επίπεδα. Χτίζονταν δρόμοι, φτιάχνονταν γέφυρες , ιδρύονταν συνεταιρισμοί, γινόταν απονομή της δικαιοσύνης ρυθμίζοντας εδαφικές και άλλες διαφορές, οργανώνονταν σχολεία, νηπιαγωγεία, παιδικοί σταθμοί, αναπτυσσόταν πλούσια εκπαιδευτική και πολιτιστική δραστηριότητα.

Η συμβολή της εργατικής τάξης

Υπό την καθοδήγηση του ΕΑΜ η εργατική τάξη ήταν παρούσα στους καθημερινούς αγώνες του λαού τόσο κατά της πείνα, όσο και για την εθνική και κοινωνική του απελευθέρωση

Τον Απρίλη του 1942 ξεκίνησαν απεργίες, οι οποίες κορυφώθηκαν το Σεπτέμβριο το ΕΑΜ όχι μόνο πρωτοστάτησε σε αυτές αλλά ήταν η ψυχή τους.

Στις 7 του Σεπτέμβριου ξεκίνησε σε Αθήνα – Πειραιά η μεγάλη εργατική απεργία που σημείωσε καθολική επιτυχία.

Η απεργία κράτησε 8 ημέρες και παρά την τρομοκρατία των αρχών κατοχής έληξε νικηφόρα .

Στη διάρκεια της απεργίας έκαναν την εμφάνισή τους οι Λαϊκές Επιτροπές.

Οι οποίες εξελίχτηκαν σε όργανα λαϊκής αυτοάμυνας, ανεξάρτητα από τις δημοτικές και κρατικές αρχές και ενάντια σ’ αυτές

Ήταν οι πρόδρομοι της λαϊκής εξουσίας

Οι Λαϊκές Επιτροπές δεν περιορίστηκαν μόνο στις πόλεις εξαπλώθηκαν και στα χωριά.

Οι προσπάθειες του ΕΑΜ για ευρύ κυβερνητικό σχήμα και η απόφαση ίδρυσης της ΠΕΕΑ

Αντιλαμβανόμενο την ανάγκη της δημιουργίας κυβέρνησης στην Ελεύθερη Ελλάδα, το ΕΑΜ κατέβαλε τεράστιες προσπάθειες να συμμετέχουν σ’ αυτήν όσο το δυνατό ευρύτερες πολιτικές δυνάμεις.

Τον Δεκέμβρη του ’43 το ΕΑΜ κάλεσε με απόφαση της ΚΕ του ( χωρίς να βρει ανταπόκριση) όλα τα πολιτικά κόμματα και τις οργανώσεις, καθώς και την κυβέρνηση Τσουδερού, να συνεννοηθούν πάνω στη βάση να σχηματιστεί στην Ελλάδα Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, που θα αναλάμβανε την ενιαία διεξαγωγή του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και την ομαλή λύση του Πολιτειακού ζητήματος, σύμφωνα με τη λαϊκή θέληση.

Η απόφαση – ανακοίνωση της ΚΕ του ΕΑΜ

«Ή Κεντρική ‘Επιτροπή του Ε Α Μ καλεί όλα τα πολιτικά κόμματα πού ειλικρινά αγωνίζονται για τη λευτεριά καί τις ελευθερίες του λαού, να συνεννοηθούν πάνω στη βάση να σχηματισθεί εδώ στην Ελλάδα από τώρα Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, πού θα αναλάβει καί την ενιαία διεξαγωγή τού ’Εθνικοαπελευθερωτικου αγώνα και την ομαλή λύση τού πολιτειακού ζητήματος, σύμφωνα μ έ τη λαϊκή θέληση.

Το Ε Α Μ με τη δήλωσή του αυτή αναιρεί και πάλι ριζικά τη συκοφαντία πώς εννοεί να μονοπωλήσει τον ’Εθνικό Αγώνα καί να δώσει αυθαίρετες λύσεις στο πολιτειακό ζήτημα, ξαναγυρίζει στην πρόταση πού έκαναν οί αντιπρόσωποι του στο Κάιρο για το σχηματισμό πλατιάς κυβέρνησης ‘Εθνικής Ενότητας με προϋπόθεση τη δήλωση τού βασιλιά για τη μη επάνοδο του στην Ελλάδα πριν από το δημοψήφισμα και δίνει το χέρι ειλικρινά και τίμια σ’ όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις πού δουλεύουν πάνω σε λαοκρατική βάση για συνεργασία που θα σταματήσει τον εμφύλιο πόλεμο, θα ξαναενώσει όλες τις δυνάμεις του ”Έθνους και θα οδηγήσει το λαό στην επιβολή τής κυριαρχικής του θέλησης.

’Αθήνα 14.12.43

Η Κ Ε του ΕΑΜ»

Στις αρχές Γενάρη του 1944 η 10η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ υπογράμμισε ως επιτακτική ανάγκη τη συγκρότηση κεντρικού κυβερνητικού οργάνου στις περιοχές της Ελεύθερης Ελλάδας.

Στην πολιτική της απόφαση αναφερόταν συγκεκριμένα: «Το φούντωμα του εθνικού αγώνα, η απελευθέρωση σημαντικού μέρους του εθνικού εδάφους, η ανάγκη της υπέρτατης συνένωσης και επιστράτευσης όλων των εθνικών δυνάμεων στη σημερινή τελική φάση του πολέμου για την ολοκληρωτική συντριβή των κατακτητών στο πλευρό των συμμάχων, βάζουν μπροστά στο αγωνιζόμενο έθνος επιτακτικά το πρόβλημα της δημιουργίας στην Ελεύθερη Ελλάδα κεντρικού κυβερνητικού οργάνου εθνικής ενότητας και απελευθέρωσης»

Στην ίδια απόφαση κατέληξε και η ΚΕ του ΕΑΜ που συνεδρίασε στις 10/1/1944, στην Κυψέλη.

Η ΚΕ του ΕΑΜ – προσανατολίστηκε σταθερά προς τη συγκρότηση κυβερνητικού οργάνου στην Ελεύθερη Ελλάδα.

Αντίθετη άποψη δεν υπήρχε από κανένα κόμμα ή οργάνωση που αντιπροσωπεύονταν στο ανώτατο καθοδηγητικό όργανο του κινήματος.

Από τα μέσα του Γενάρη άρχισε να περνά η κεντρική καθοδήγηση του κινήματος στο βουνό.




Η ίδρυση της ΠΕΕΑ

Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του ΕΑΜ η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, γνωστή και ως Κυβέρνησης του Βουνού.

Στην πλατεία του χωριου Βίνιανη της Ευρυτανίας, σε υψόμετρο 700 μέτρων προπύργιο του απελευθερωτικού αγώνα, είχαν συγ­κεντρωθεί όλοι οι κάτοικοι τού χωριού και ανάμεσα τους στελέχη και αγωνιστές του κινήματος.

Ο στρατηγός Μπακιρτζής διάβασε την Ιδρυτική Πράξη

της Πολιτι­κής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης:

Η ιδρυτική διακήρυξη της ΠΕΕΑ:

Έχοντας υπ’ όψη:

1. Τις υπέρτατες εθνικές ανάγκες και την επιτακτική απαίτηση του ελληνικού λαού για την δημιουργία, μέσα στην χώρα, ενός κεντρικού πολιτικού οργάνου που να συντονίσει τις προσπάθειες και τον αγώνα για την εθνική απολύτρωση, και να αναλάβει την υπεύθυνη διοίκηση των ελεύθερων και ελευθερούμενων περιοχών της χώρας.

2. Την από 15 Δεκεμβρίου 1943 πρόσκληση της Κεντρικής Επιτροπής του εθνικοαπελευθερωτικού Μετώπου, σε όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις καθώς και την κυβέρνηση Τσουδερού, για τον σχηματισμό κυβέρνησης γενικού εθνικού συνασπισμού,

Συγκροτούμε

Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης που αποτελείται προσωρινά από τα υπογραφόμενα μέλη.

Κύριος και πρωταρχικός σκοπός της Επιτροπής είναι:

Να συντονίσει και να διεξαγάγει με όλα τα μέσα και με όλες τις δυνάμεις, μέσα στην Ελλάδα και στο πλευρό των συμμάχων μας, τον αγώνα κατά των κατακτητών.

Να αγωνιστεί για το διώξιμο από την χώρα και την συντριβή των Γερμανών και Βουλγάρων εισβολέων, για την ολοκληρωτική εθνική απελευθέρωση και για την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της χώρας.

Να επιδιώξει την εθνική μας αποκατάσταση με βάση την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών, σύμφωνα με τον χάρτη του Ατλαντικού και τη συμφωνία της Τεχεράνης, και την στρατηγική διαρρύθμιση των συνόρων μας.

Να αγωνισθεί για την εξόντωση του εσωτερικού φασισμού και των ένοπλων προδοτικών σωμάτων.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα αναλάβει τα πιο κάτω καθήκοντα:

1. Την υπεύθυνη διοίκηση των αντάρτικων μονάδων που θα αποδεχθούν την σύσταση της Επιτροπής με σκοπό την ενοποίηση, την αναδιοργάνωση τους και την συγκρότηση ενιαίου εθνικού στρατού.

2. Την υπεύθυνη ανώτερη διοίκηση των ελεύθερων περιοχών σε όλους τους τομείς, με σεβασμό των θεσμών της τοπικής αυτοδιοίκησης και τον συντονισμό, έλεγχο και κατεύθυνση των οργάνων της.

3. Την εξασφάλιση των ατομικών ελευθεριών του λαού στις ελεύθερες περιοχές, τον σεβασμό της ατομικής ιδιοκτησίας καθώς και την εξασφάλιση της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης.

4. Την ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών του λαού και την περίθαλψη και προστασία των θυμάτων του πολέμου και της βίας των κατακτητών.

5.Την προπαρασκευαστική εργασία για την είσοδο της χώρας, μετά την απελευθέρωση, σε ομαλό πολιτικό βίο με κατεύθυνση την εξασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του ελληνικού λαού και την καταπολέμηση κάθε προσπάθειας για λύσεις πραξικοπηματικές ή δικτατορικές, και αντίθετες προς την ελεύθερη θέληση του ελληνικού λαού από οπουδήποτε και οποιονδήποτε κι αν προέρχονται.

Η Επιτροπή, ξεκινώντας από την αντίληψη πως, για να πραγματοποιηθούν οι πιο πάνω εθνικοί σκοποί, επιβάλλεται να συμμετάσχουν στο έργο αυτό όλες οι εθνικές δυνάμεις, θεωρεί σαν πρωταρχικό της καθήκον να εξακολουθήσει δραστήρια τις ενέργειες για τον σχηματισμό κυβέρνησης γενικού εθνικού συνασπισμού. Παράλληλα, δεν θα πάψει να επιδιώκει την πραγματοποίηση των πιο πάνω σκοπών με τα μέσα που σήμερα διαθέτει και με όλους εκείνους που θα δεχθούν, στο μέλλον, να συμμετάσχουν στο έργο της.

Η Επιτροπή θα κατανείμει τις αρμοδιότητες της σε Γραμματείες. Επικεφαλής των υπηρεσιών κάθε Γραμματείας θα είναι ένα μέλος της Επιτροπής που θα έχει τον τίτλο του Γραμματέα. Η σύνθεση της Επιτροπής μπορεί να αλλάξει με απόφαση της. Για την πραγματοποίηση των σκοπών της, η Επιτροπή, θα εκδίδει πράξεις και αποφάσεις. Οι πράξεις έχουν περιεχόμενο και ισχύ κανόνος δικαίου. Αποφασίζονται και εκδίδονται από όλη την Επιτροπή. Οι αποφάσεις έχουν εκτελεστικό περιεχόμενο και εκδίδονται από τον αρμόδιο Γραμματέα. Δημοσιεύονται όλες στο δελτίο πράξεων και αποφάσεων της Επιτροπής. Οι πράξεις ισχύουν δέκα μέρες μετά την δημοσίευση, αν η ίδια πράξη δεν ορίζει άλλη χρονική αφετηρία για την ισχύ της. Οι αποφάσεις ισχύουν αμέσως μετά την δημοσίευση τους.

Η Επιτροπή, πιστεύοντας πως η δύναμή της πηγάζει από τον λαό και από τον λαό αντλούνται όλες οι εξουσίες, θα συγκαλέσει στο πιο σύντομο χρονικό. Όλες οι ενέργειες της Επιτροπής, καθώς και η ίδια η σύστασή της, θα τεθούν κάτω από την κρίση του Εθνικού Συμβουλίου που θα ‘ναι και μόνο αρμόδιο να αποφασίσει για τη σύνθεση και για τον παρά πέρα τρόπο της λειτουργίας και της δράσης της.

Ο τρόπος της σύγκλησης του Εθνικού Συμβουλίου και της εκλογής των αντιπροσώπων γι’ αυτό, θα οριστεί με ειδική πράξη της Επιτροπής. Η Επιτροπή αποφασίζει να απευθυνθεί με διάγγελμα στον ελληνικό λαό για να αναγγείλει την σύσταση της και τους σκοπούς της. Έδρα της Επιτροπής ορίζεται… Η έδρα μπορεί να αλλάζει με απόφαση της Επιτροπής μέσα σε ελεύθερες ελληνικές περιοχές. Σφραγίδα της επιτροπής θα είναι ο αναγεννώμενος φοίνικας με την χρονολογία της σύστασης της και γύρω τον τίτλο της.

Η ορκωμοσία της Επιτροπής θα γίνει μπροστά σε αντιπροσώπους του κλήρου, του λαού και των αντάρτικων σωμάτων.

Τα μέλη της Επιτροπής δίνουν τον πιο κάτω όρκο:

«Ορκίζομαι ότι θα εκτελέσω πιστά τα καθήκοντα μου σαν μέλος της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, έχοντας σαν γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας μου και του ελληνικού λαού, ότι θα αγωνιστώ με αυτοθυσία για την απελευθέρωση της χώρας από τον ζυγό των κατακτητών, ότι θα υπερασπίζω παντού και πάντοτε τις λαϊκές ελευθερίες και θα είμαι παραστάτης και οδηγός του λαού στον αγώνα για την λευτεριά του και τα κυριαρχικά του δικαιώματα.»

Οι εργασίες της Επιτροπής θα αρχίσουν αμέσως ύστερα από την ορκωμοσία.

Η Επιτροπή υπολογίζει στον πατριωτισμό και την υποστήριξη του ελληνικού λαού για να κατορθώσει να πραγματοποιήσει το έργο που ανέλαβε.

10 Μαρτίου 1944

Στην έδρα της Επιτροπής:

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΜΠΑΚΙΡΤΖΗΣ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΝΤΑΚΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΙΑΝΤΟΣ, ΗΛΙΑΣ ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ.

(ΠΕΕΑ: «Δελτίο Πράξεων και αποφάσεων», αριθμός φύλλου 1)

Το πρακτικό της ορκωμοσίας Στην έδρα της ΠΕΕΑ και στο δημοτικό σχολείο σήμερα 10 Μαρτίου 1944 τα μέλη της επιτροπής Ε. Μπακιρτζής, Μ. Μάντακας, Γ. Σιάντος, Κ. Γαβριηλίδης, Η. Τσιριμώκος έδωσαν μπροστά στον ιερουργούντα κανονικό εφημέριο της Βίνιανης και στους αιδεσιμότατο αρχιερατικό επίτροπο της περιφέρειας σαν εκπρόσωπο του κλήρου, τον στρατηγό Στέφανο Σαράφη σαν εκπρόσωπο των ανταρτικών δυνάμεων και τον πρόεδρο της κοινότητας της έδρας της επιτροπής τον ακόλουθο όρκο: «Ορκίζομαι να εκτελώ πιστά τα καθήκοντά μου σαν μέλος της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης έχοντας σαν γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας μου και του ελληνικού λαού, ότι θα αγωνιστώ με αυτοθυσία για την απελευθέρωση της χώρας από τον ζυγό των κατακτητών, ότι θα υπερασπίζω παντού και πάντοτε τις λαϊκές ελευθερίες και θα είμαι παραστάτης και οδηγός του λαού στον αγώνα για την λευτεριά του και τα κυριαρχικά του δικαιώματα».

(ΠΕΕΑ: «Δελτίο Πράξεων και αποφάσεων», αριθμός φύλλου 1)

Τόσο οι λόγοι της μη ευόδωσης των προσπαθειών του ΕΑΜ για ευρύ κυβερνητικό σχήμα, η όποια ήταν η αιτία για την καθυστέρηση της ίδρυσής της, όσο και οι σκοποί που αποτέλεσαν τη βάση της Ιδρυτικής Πράξης της ΠΕΕΑ, διακηρύχτηκαν από την επιτροπή με Διάγγελμά της προς τον ελληνικό λαό

Το διάγγελμα της ΠΕΕΑ προς τον ελληνικό λαό

10 Μαρτίου 1944,:

«Αφ’ ότου η επαναστατική δράση του ελληνικού λαού, βαδίζοντας από νίκη σε νίκη, έφερε την απελευθέρωση ενός μεγάλου τμήματος της ελληνικής γης και την δημιουργία πολυάριθμου λαϊκού στρατού, πρόβαλε φανερά η ανάγκη ενός υπεύθυνου πολιτικού οργάνου στην ελεύθερη Ελλάδα, που να συμβολίζει την εθνική ενότητα, να συντονίζει τον αγώνα κατά των Γερμανών και των Βουλγάρων και να κατευθύνει τα διοικητικά όργανα που είχαν αυθόρμητα δημιουργηθεί.

Ο σχηματισμός αυτού του οργάνου αργοπόρησε γιατί γινόταν προσπάθεια να συμπέσει με την πραγματοποίηση γενικής πολιτικής ενότητας. Όμως η προσπάθεια της ενότητας, που γίνεται εδώ και δυόμιση χρόνια από το ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο), σκόνταψε πάντα στα ίδια εμπόδια: την αδικαιολόγητη κακή θέληση, τον μικροπολιτικό υπολογισμό, την ακατανίκητη αδράνεια, την βαθιά αδιαφορία για τον μεγάλο αγώνα του λαού, τον παθολογικό φόβο της Λαϊκής χειραφέτησης, την ιδιοτελή αντιπάθεια προς το λαϊκό κίνημα. Δυόμιση χρόνια διαπραγματεύσεις του ΕΑΜ με τα παλιά πολιτικά κόμματα, δυόμιση χρόνια καρτερικής ανοχής της αχαλίνωτης συκοφαντίας, που γινόταν σε βάρος του εις απάντηση των διαβημάτων και του αγώνα του, δεν κατόρθωσαν να νικήσουν αυτά τα εμπόδια, που τα εκμεταλλεύτηκε ο κατακτητής για να βρει ηθική και υλική ενίσχυση στον αγώνα του εναντίον του έθνους.

Από τις ίδιες αιτίες δεν μπόρεσε να καρποφορήσει και η πρόταση που έκανε η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στο Κάιρο, τον Αύγουστο του 1943, προς τον κ. Τσουδερό, για τον άμεσο σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Όταν, τον Δεκέμβρη του 1943, έγινε γνωστή η επιστολή του Γεώργιου, που θεωρήθηκε πως έλυνε ουσιαστικά το ζήτημα της θέσης του, η Κεντρική Επιτροπή του ΕΑΜ απευθύνθηκε, στις 15 Δεκέμβρη του 1943, με νέα έκκληση προς όλα τα κόμματα και προς τον κ. Τσουδερό, προτείνοντας κυβέρνηση γενικού εθνικού συνασπισμού. Η έκκληση αυτή δεν έγινε, δυστυχώς, ακόμα ως σήμερα δεκτή ούτε από τον Τσουδερό, ούτε από όλα τα πολιτικά κόμματα, παρά την πασίδηλη θέληση ολόκληρου του ελληνικού λαού.

Μέσα στην ατμόσφαιρα που δημιούργησε η έλλειψη ενότητας, εκδηλώθηκε η επίθεση της αντάρτικης ομάδας Ζέρβα κατά του ΕΛΑΣ, που απέδειξε ακόμα μια φορά ποιο κέρδος μπορεί να έχει ο κατακτητής από την διαίρεση και πως ξέρει να εκμεταλλεύεται όχι μόνο τους πληρωμένους προδότες, μα και το πολιτικό πάθος που τρέφουν ορισμένα άτομα και οργανώσεις εναντίον του λαϊκού κινήματος.

Και τη φορά αυτή το ΕΑΜ έδειξε πόσο βαθιά νοιώθει την λαϊκή αξίωση για ενότητα. Σταμάτησε πρόθυμα, παρ’ όλη την ευνοϊκή στρατιωτική θέση του ΕΛΑΣ, την ένοπλη σύγκρουση με την ομάδα Ζέρβα και δέχτηκε την άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων για την ενοποίηση των αντάρτικων δυνάμεων.

Εκείνο που σταμάτησε, πάντα, κάθε προσπάθεια για ενότητα, αυτό την ματαίωσε και τη φορά αυτή, μολονότι το ΕΑΜ υποχώρησε σε όλες τις αξιώσεις που του πρόβαλαν. Μα, τελικά, το ΕΑΜ με την επίμονη θέληση του να ικανοποιήσει τις ανάγκες του εθνικού αγώνα και τους Λαϊκούς πόθους, εισηγήθηκε και πέτυχε την υπογραφή του πρωτοκόλλου της 29 Φλεβάρη 1944, όπου συμφωνείται η οριστική παύση των εχθροπραξιών ΕΛΑΣ – Ζέρβα.

Η έκκληση της Κεντρικής επιτροπής του ΕΑΜ για γενική συνεργασία περιμένει πάντα απάντηση. Οι ανάγκες της χώρας για τον σχηματισμό υπεύθυνου πολιτικού οργάνου στην ελεύθερη Ελλάδα γίνονται κάθε μέρα πιο επείγουσες.

Εμείς, υπακούοντας στην αξίωση του ελληνικού λαού και ανταποκρινόμενοι στην εθνοφελή έκκληση της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ, συγκροτήσαμε σήμερα την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, που θα εργασθεί με όλες τις δυνάμεις της για τους παρακάτω σκοπούς:

1. Την κατεύθυνση όλων των θελήσεων, όλων των δυνάμεων του ελληνικού λαού για την εκπλήρωση του πρώτου, του κυρίαρχου, του υπέρτατου σκοπού της εθνικής απελευθέρωσης, για το διώξιμο και του τελευταίου Γερμανού κατακτητή, και του τελευταίου Βούλγαρου επιδρομέα από το έδαφος της πατρίδας μας, για την εξόντωση των ένοπλων σωμάτων που οργανώνουν οι κατακτητές και οι σύνεργοί τους, για την εθνική μας αποκατάσταση, για την τελειωτική συντριβή του φασισμού. Την πάλη του ελληνικού λαού, η επιτροπή, θα την συντονίσει με τον αγώνα των συμμάχων του, στηρίζοντας σε αυτούς και στις αρχές που διακήρυξαν με τον χάρτη του Ατλαντικού και τις συμφωνίες της Τεχεράνης, το νόμιμο αίτημα του για την εθνική αποκατάσταση και την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης από τους κατακτητές χώρας του.

2. Την ένωση όλων των Ελλήνων κάτω από μια ενιαία εθνική κυβέρνηση. Τα πρώτα μέλη της Επιτροπής πιστεύουν πως πολύ γρήγορα θα δεχτούν την ενίσχυση και άλλων εκπροσώπων του λαού, που νιώθουν την ανάγκη της αληθινής ενότητας, δηλαδή της ενότητας στον αγώνα εναντίον των κατακτητών και όχι της ενότητας στην υποταγή, που θέλει να προπαγανδίζει ο εχθρός και οι σύνεργοί του. Γι αυτό και η Επιτροπή δεν θα πάψει ποτέ τις προσπάθειες της για να πετύχει, με κάθε τρόπο, τον σχηματισμό κυβέρνησης γενικού εθνικού συνασπισμού.

3. Την αποκατάσταση της λαϊκής κυριαρχίας. Κάθε ενέργεια της Επιτροπής θα εμπνέεται από την πίστη της προς την λαϊκή κυριαρχία. πρώτη της πράξη θα είναι να προσφύγει στην λαϊκή κρίση, συγκαλώντας αμέσως εθνικό συμβούλιο λαϊκών αντιπροσώπων που θα εκλέξουν ελεύθερα οι Έλληνες πολίτες.

Εξ άλλου η Επιτροπή θα εξασφαλίσει με την μεγαλύτερη αυστηρότητα όλες τις λαϊκές ελευθερίες, όπως και την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και το δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας.

Μετά το διώξιμο του κατακτητή, τότε που θα έρθει η ώρα της λύσης των μεταπολεμικών προβλημάτων της χώρας, η Επιτροπή θα κάνει τις πιο μεγάλες προσπάθειες για να οδηγηθεί ο λαός σε δημοψήφισμα για το πολιτειακό και συντακτική συνέλευση, από πανεθνική κυβέρνηση. Και θα διαθέτει όλες τις δυνάμεις της για να χτυπηθεί αλύπητα οποιοσδήποτε τολμήσει να καταπνίξει την λαϊκή θέληση και να επιβάλει αντιλαϊκές, δικτατορικές λύσεις.

4. Την βελτίωση, ολοκλήρωση και απρόσκοπτη λειτουργία των θεσμών της αυτοδιοίκησης. Οι θεσμοί αυτοί, που ξεπήδησαν μέσα στην φωτιά του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, ανταποκρίνονται στην πιο έκδηλη τάση του ελληνικού λαού, στις πιο βαθιές ανάγκες μιας αληθινής δημοκρατίας. Ό,τι γίνεται σήμερα είναι, ασφαλώς, η στέρεη βάση της αυριανής δημιουργίας. Βέβαια, στις σημερινές συνθήκες, δεν μπορούν να δοθούν οι οριστικές μορφές των θεσμών αυτών, μα θα καταβληθεί εντελώς ιδιαίτερη προσπάθεια να γίνει όσο το δυνατό καλύτερη η απόδοση τους. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει την κατεύθυνση, τον έλεγχο και την πλήρη ανεξαρτησία των οργάνων της αυτοδιοίκησης.

5. Την προσαρμογή του λαϊκού στρατού στις αξιώσεις της νέας πραγματικότητας, που δημιουργεί η ύπαρξη υπεύθυνου πολιτικού οργάνου. Ο λαϊκός στρατός, δια μέσου των ηρωικών του αγώνων, πέρασε από πολλά στάδια. Από την πρώτη μορφή των μικρών αντάρτικων ομάδων, ως την σημερινή μορφή ενός ενιαίου, ομόπνοου, πειθαρχημένου, συνειδητού συνόλου, ο δρόμος ήταν μακρύς, δύσκολος αλλά και ένδοξος. Σήμερα, ο στρατός αυτός, γινόμενος εθνικός στρατός και ύστερα από λίγο, όπως πιστεύουμε, το καλύτερο τμήμα του εθνικού στρατού, έχει ανάγκη από νέα εργασία προσαρμογής. Με ξεχωριστή προσοχή και στοργή η Επιτροπή θα επιδοθεί στο έργο τούτο.

6. Την ικανοποίηση των βιοτικών αναγκών του ελληνικού λαού και την περίθαλψη των θυμάτων του κατακτητή (πυροπαθών κλπ.). Η Επιτροπή δεν τρέφει μάταιες ελπίδες πάνω στις δυνατότητες που η σημερινή κατάσταση προσφέρει για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού της. Η συστηματική ληστεία των κατακτητών που ασκήθηκε από την πρώτη στιγμή που πάτησαν το ελληνικό έδαφος, τα προδοτικά αντιλαϊκά σχέδια των κουίσλιγκς που διευκόλυναν τη ληστεία και τον μαυραγοριτισμό, ο πρωτάκουστος πληθωρισμός από τον οποίο πάσχει η Ελλάδα για χάρη των Γερμανών, η απληστία των μεγαλοκαρχαριών της μαύρης αγοράς, η κερδοσκοπία, η παράταση του πολέμου και η καταστροφή και η λεηλασία, από τους κατακτητές, ολόκληρων περιοχών, έφεραν τη χώρα σε κατάσταση οικτρής ένδειας. Τα μέσα που μπορεί να διαθέσει η Επιτροπή για την ανακούφιση του λαού απ’ αυτή την κατάσταση είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Όμως, με στοργική φροντίδα θα μελετήσει τον κάθε τρόπο για να φέρει και την παραμικρή βελτίωση στην κατάσταση, υπολογίζοντας και στην βοήθεια των συμμάχων.

Για την εκπλήρωση αυτών των σκοπών η Επιτροπή καλεί όλα τα κόμματα, τις οργανώσεις και τον κ. Τσουδερό, ν’ ακούσουν επιτέλους την φωνή του έθνους και ν’ ανταποκριθούν στην πρόσκληση να σχηματίσουν κυβέρνηση γενικού εθνικού συνασπισμού. Καλεί τους Έλληνες αξιωματικούς να ακούσουν το προσκλητήριο της πατρίδας που μάχεται έτσι σκληρά και να ενταχθούν, χωρίς δισταγμό και χρονοτριβή, στον εθνικό στρατό. Καλεί τον ελληνικό λαό, που τόση αυτοθυσία έδειξε ως τώρα, να την ενισχύσει στο πολλαπλό της έργο, να συμμετάσχει μ’ ενθουσιασμό στην ανάδειξη των εκπροσώπων του, να υποτάξει κάθε σκέψη, ν’ αφιερώσει όλες τις δυνάμεις του στον αποφασιστικό αγώνα για την λευτεριά.

Η Επιτροπή αισθάνεται την υποχρέωση τη στιγμή που ξεκινάει για την δύσκολη αποστολή της, να αποτίσει φόρο τιμής προς τους ηρωικούς αγωνιστές του ΕΑΜ, του ΕΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ και της ΕΑ, που με τον πατριωτισμό, την ακατάβλητη μαχητικότητα, την αυταπάρνηση, την γενναιότητα και την ικανότητα τους, δημιούργησαν την ελεύθερη Ελλάδα. Τους καλεί να ενισχύσουν τώρα την Επιτροπή για την ολοκλήρωση του απελευθερωτικού έργου, με την ίδια πίστη, με τον ίδιο ενθουσιασμό που αγωνίστηκαν πάντα για τους σκοπούς της λαϊκής πάλης, ακολουθώντας τα συνθήματα:

– Θάνατος στους Γερμανούς και Βούλγαρους επιδρομείς!

– Ζήτω η ελευθερία!

– Ζήτω η λαϊκή κυριαρχία! “

(ΠΕΕΑ: «Δελτίο Πράξεων και αποφάσεων», αριθμός φύλλου 1)

Το ΕΑΜ αμέσως μετά τη συγ­κρότησή της ΠΕΕΑ σε απόφαση της ΚΕ του μεταξύ άλλων αναφερόταν συγκεκριμένα στην νεοσύστατη ΠΕΕΑ:

«πώς ή συγκρότηση τής ΠΕΕΑ εγκαινίαζε μία καινούρια περίοδο του εθνικού αγώνα…, αποτελεί επιστέγασμα τής αδιάκοπης προσπάθειας που κατέ­βαλε το ΕΑΜ για την εθνική ενότητα, όμως δεν είναι και τέρμα. Είναι ένας σταθμός στις προσπάθειες αυτές, πού πρέπει να συνεχιστούν και θα συνεχιστούν τόσο άπό τήν πλευρά του ΕΑΜ, όσο και από την πλευρά τής Πολιτικής ’Επιτροπής, όπως υποσχέθηκε στο διάγγελμά της».

«… «Όσο εξαρτάται από το ΕΑΜ δε θα παραλειφθεί και ή πιο μικρή προσπάθεια για να πραγματοποιηθεί ο πό­θος του ελληνικού λαού για την ενότητα πάλης. Αυτό είναι και μένει ένα από τα πρώτα μας καθήκοντα».

«… Ή Πολιτική ’Επιτροπή είναι ένα πολιτικό όργανο βασισμένο και ριζωμένο στο λαό. ‘Απ’ το λαό αντλεί την εξουσία της και στο λαό στηρίζεται…»,

«Το ΕΑΜ… έχει υψίστη υποχρέωση να διευκολύνει το έργο τής Πολιτικής ’Επιτροπής, να αποτελέσει ένα από τα γερά θεμέλια, να δια­δώσει και στον τελευταίο Έλληνα τούς σκοπούς της, να σεβαστεί αυστηρά την εξουσία και τις διαταγές της, να ‘ναι πάντα πρώτο στον πανελ­λήνιο συναγερμό».

Η ΚΕ του ΕΑΜ έστειλε στις 20 του Μάρτη αντίγραφα της ‘Ιδρυτικής Πράξης της ΠΕΕΑ , του Διαγγέλματός της προς τον Ελληνικό λαό και της απόφασης της ΚΕ του ΕΑΜ στους αρχηγούς των Κομμάτων. ’Επίσης μέλη τής ΚΕ τους επισκεφτήκαν και τούς Ενημέρωσαν για όλα.

Η αποδοχή

Η συντριπτική πλειοψηφία του λαού δέχτηκε με μεγάλο ενθουσιασμό την αναγγελία της συγκρότησης της λαϊκής κυβέρνησης και το πρόγραμμα της εθνικής ενότητας για την εκπλήρωση του υπέρτατου σκοπού της απελευθέρωσης από τους κατακτητές, την επιβίωση και την εξασφάλιση μεταπολεμικά της λαϊκής κυριαρχίας.

Χιλιάδες μηνύματα συμπαράσταση στο έργο της έφταναν στην επιτροπή , από όλες τις οργανώσεις και τα ένοπλα λαϊκά τμήματα, από όλες τις γωνιές τής χώρας.

Αλλά και στην Μ Ανατολή στρατιώτες και αξιωματικοί μέλη της Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ) ζητούσαν από την εξόριστη κυβέρνηση να συνεργαστεί με την ΠΕΕΑ.

Σε αυτό το πλαίσιο ο αρχηγός στόλου, υποναύαρχος Αλεξανδρής, εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 3991/3.4.1944 ημερήσια διαταγή:
«Κατόπιν της αναγγελίας του σχηματισμού εν Ελλάδι επιτροπής εκπροσωπούσης μαχητικάς οργανώσεις αντιστάσεως κατά του κατακτητού, διεπίστωσα ευχαρίστως ομόφωνον την επιθυμίαν ολόκληρου του Ναυτικού μας, από του Διοικητού και των Κυβερνητών μέχρι του τελευταίου ναύτου, όπως η ενταύθα Κυβέρνησις προέλθη το ταχύτερον εις αποτελεσματικήν συνεργασίαν μετά της άνω Επιτροπής, με σκοπόν την από κοινού συνέχισιν του αγώνος προς απλευθέρωσιν του πατρίου εδάφους.»

(Με την συνδρομή των Άγγλων μέλη της ΑΣΟ συνεληφθησαν και φυλακίστηκαν σε αγγλικά στρατόπεδα συγκέντρωσης).

Με την αναγγελία της συγκρότηση της ΠΕΕΑ, ο Πρόεδρος της γιουγκοσλαβικής ΠΕΕΑ, Τίτο, αναγνώρισε την ελληνική οργάνωση στέλνοντας το παρακάτω μήνυμα: «Εξ ονόματος της Γιουγκοσλαβικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, δηλώνω ότι δεχόμαστε μ’ ευχαρίστηση κάθε συνεργασία με σας σ’ αυτό το μεγάλο πόλεμο απελευθέρωσης των λαών της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας. Υπολογίσατε στην πλήρη μας υποστήριξη που μπορούμε να σας δώσουμε αυτή τη στιγμή. Τα βάσανα των λαών μας και οι σκοποί του αγώνα μας είναι ίδιοι, ας ευχηθούμε ότι η αδελφοσύνη στα όπλα θα φέρει την ευτυχία στους λαούς μας».

Στο μήνυμα αυτό απάντησε ο στρατηγός Μπακιρτζής, προτείνοντας και ανταλλαγή αντιπροσωπειών μεταξύ των δυο Επιτροπών Εθνικής Απελευθέρωσης.

Οι αντιδράσεις

Η ΠΕΕΑ , αμέσως μετά τη συγκρότησή της, έστειλε τηλεγράφημα στην Κυβέρνηση του Καΐρου, με το όποιο ανακοίνωνε το σχηματισμό της, τούς σκοπούς της και ζητούσε να αντιληφθεί τις επιτακτικές εθνικές ανάγκες και να συμβάλει στο σχηματισμό Κυβέρνησης γενικής εθνικής ενότητας.

Το τηλεγράφημα, παραδόθηκε στην Κυβέρνηση, από τις αρμόδιες αγγλικές αρχές Μέσης ’Ανατολής με καθυστέρηση, στις 15 Μάρτη.

Οι αστοί πολιτικοί, θορυβήθηκαν από την ίδρυση της ΠΕΕΑ, παρ’ όλο πού ή ΚΕ τού ΕΑΜ έγκαιρα είχε προειδοποίηση όλους τούς αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων, και διαμηνύσαν διά του Σοφούλη, τόσο προς το ΕΑΜ, όσο και προς την εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού ότι : «Μας φέρατε μπροστά σε τετελεσμένο γεγονός νομίζοντας πως μας πήρατε φαλάγγι… Κάνετε λάθος… Τα πολιτικά κόμματα ποτέ δεν θα δεχτούν συμφωνία με την ΠΕΕΑ, ούτε και θα συζητήσουν με αυτή. Πρέπει να διαλυθεί η ΠΕΕΑ για να μπορέσουμε να συνεχίσομε τις διαπραγματεύσεις για εθνική λύση του πολιτικού προβλήματος και όχι φυσικά του κοινωνικού, γιατί για τα πολιτικά κόμματα υπάρχει μόνο πολιτικό και όχι κοινωνικό πρόβλημα».

Το ΕΑΜ όχι μόνο γνώριζε τις αντιδράσεις τους αλλά και τις παρασκηνιακές τους ενέργειες αυτό προκύπτει από τα παρακάτω Δελτία Πληροφοριών

  • Στό «Δελτίο Πληροφοριών» τής ΚΕ τού ΕΑΜ τής 28.3.1944, αναφέρεται: «Κατά πλη­ροφορίες από θ . Τσάτσο όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί στείλανε τηλεγράφημα στον Τσουδερό και ζητάνε το συντονισμό των ενεργειών για να μη Αναγνωριστεί ή ΠΕΕΑ. ’Εξουσιοδοτούνε τον Τσουδερό να προτείνει τη διεύρυνση τής Κυβέρνησής του με συμμετοχή τού πολιτικού κόσμου, σαν αντίρροπο στην ΠΕΕΑ. ’Επίσης του προτείνουν να καλέσει και το ΚΚ να στείλει αντιπρόσωπο του».
  • Στό «Δελτίο Πληροφοριών» τής ΚΕ τού ΕΑΜ της 30.3.44 αναφέρεται: «’Από συζητήσεις με τον Πέτρο Ράλλη βγαίνει το συμπέρασμα πώς ή μόνη απασχόληση όλου τού πολιτικού κόσμου σήμερα είναι ο κίνδυνος του κομμουνισμού. ’Ελπίζουν όλοι πώς η’Αγγλία θα τούς βοηθήσει με όλες τις δυνάμεις στην απομάκρυνση αυτού τού κινδύνου.

Ό Κ. Ρέντης δήλωσε πώς δε θέλει καμιά επαφή με τούς κομμουνιστές και προκειμένου να πολεμήσει γίνεται όχι μόνο Γερμανός, αλλά και βουδιστής! Σχετικά με τη δημιουργία της ΠΕΕΑ είπε πώς είναι κάπως Ανησυχητική μα ελπίζει και πάλι στην αγγλική υποστήριξη και στο γεγονός άτι στην ’Ελλάδα οι συνθήκες είναι διαφορετικές από τη Σερβία».

ΟΙ Άγγλοι ιμπεριαλιστές και ο Τσουδερός γνώριζαν ότι την πραγματική εξουσία δεν την είχαν τα αστικά πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα αλλά το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ αυτό είναι πασίδηλο από το τηλεγράφημα τού Τσουδερού, στις 8 του Μάρτη, προς το βασιλιά: «… Τα κόμματα ή ακριβέστερα οι αρχηγοί των παλαιοδημοκρατικών κομμάτων είναι καλές “φίρμες”, αλλά δεν έχουν πραγματικήν δύναμιν διά να αντισταθούν κατά μιάς οποιασδήποτε κατευθύνσεως της κοινής γνώμης, προς την οποίαν αυτοί δεν συμ­φωνούν. Πιστεύω ότι σήμερον ή κοινή γνώμη διευθύνεται από τα αριστερά στοιχεία πάσης κατηγορίας και από τούς ένοπλους των βουνών… Η νεολαία της χώρας μας, αμφοτέρων των φύλων, σχεδόν εν τω συνόλω της, ιδίως εις τας πόλεις, έχει ταχθεί με τους Αριστερούς και η εχθρική κατοχή συνήθισε τούς νέους να εκφράζουν αφόβως τας Ιδέας των και να τας υποστηρίζουν με κάθε τρόπον…»

Για αυτό και θορυβήθηκαν τα μαλα από την ίδρυση της ΠΕΕΑ το εξέλαβαν και σωστά σαν ένα βήμα αποφασιστικό, του αγωνιζόμενου λαού, για την κατάχτηση της λευτεριάς του και μεταπολεμικά, της ανεξαρτησίας και της προόδου του.
Είδαν ότι ήταν μια κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας, ότι ήταν μία φανερή απειλή για την εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση στο Κάιρο και για τους Άγγλους ιμπεριαλιστές

Και προσπαθούσαν να μη γίνει γνωστή η ίδρυση της ΠΕΕΑ, η οποία έγινε γνωστή στις 21 Μάρτη, από μία εκπομπή τού ραδιοσταθμού τής Μόσχας

Η διεύρυνση –ανασχηματισμός

Σαράντα περίπου ημέρες μετά την ίδρυσή της στις 18 Απριλίου του 1944 , στη σύνθεσή της θα προστεθούν πέντε νέα μέλη, μερικά από τα οποία δεν ανήκαν σε καμία από τις ΕΑΜικές οργανώσεις και κόμματα.

Ταυτόχρονα, θα γίνει και ανακατανομή αρμοδιοτήτων, πρόεδρος θα οριστεί ο Αλ. Σβώλος (τη θέση αυτή του την είχαν προτείνει στην συγκρότηση της αλλά δεν είχε δεχθεί) και αντιπρόεδρος ο Ευρ. Μπακιρτζής. Τα υπόλοιπα νέα μέλη, εκτός του Σβώλου ήταν: Ν. Ασκούτσης, Α. Αγγελόπουλος, Π. Κόκκαλης και Στ. Χατζήμπεης .

Η αλλαγή της σύνθεση της Επιτροπής προβλεπόταν στο άρθρο 5 της ιδρυτικής διακήρυξης,

Στο διάγγελμα που απηύθυνε στον ελληνικό λαό τόνιζε πώς την ΠΕΕΑ συγκρότησαν «…Έλληνες με διάφορες πολιτικές πεποιθήσεις…» πού «…θέλησαν ανεβαίνοντας στα ελεύθερα, Ιστορικά και δοξασμένα βουνά τής Ελλάδας να πραγματοποιήσουν με έργα και όχι με λόγια την εθνική ενότητα εναντίον τού εχθρού, για να ενισχύσουν τον απελευθερωτικό αγώνα τού Λαού και να συντελέσουν όσο μπορούν στον τελικό σκοπό ενός γενικού εθνικού συνασπισμού, με ενιαία κυβέρνηση, μ’ ενωμένο στρατό και ενωμένον ολόκληρο το Λαό και για να επιδιώξουν την προπαρασκευή μιας ομαλής εισόδου στον ελεύθερο πολι­τικό βίο… χωρίς πραξικοπήματα, χωρίς δικτατορίες, χωρίς τη βία προσώπων ή ομάδων…». ‘Υπογράμμιζε άτι «η εθνική ενότητα θα πραγματοποιηθεί… με μιαν ενιαία Κυβέρνηση με τμήματα στην Ελεύθερη Ελλάδα και έξω ά π ’ αυτήν…» Τόνιζε την «…αντίθεση στη βία και την καταπίεση κάθε είδους φασισμού…»

Η νέα σύνθεσή της έγινε δεκτή με μεγάλη συμπάθεια από τη διεθνή κοινή γνώμη. Ό προοδευτικός τύπος τού Λονδίνου και τής ’Αμερικής επισήμαναν τη σοβαρότητα του γεγονότος και υποδείκνυαν στις Κυβερνήσεις τους να συνεργαστούν με την ΠΕΕΑ.

Ό Σοβιετικός τύπος και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί τής Μόσχας και τής Τιφλίδας την χαιρέτησαν με ενθουσιασμό .

Πράξης για τη σύσταση του εθνικού συμβουλίου

Η νομιμοποίηση της επιτροπής έπρεπε να προέλθει από την σύγκληση ενός σώματος εκλεγμένων λαϊκών αντιπροσώπων, μιας λαϊκής Βουλής, από όλη την Ελλάδα. Εξ άλλου αυτό το προέβλεπε με κατηγορηματικό τρόπο η ιδρυτική διακήρυξη της ΠΕΕΑ στο κεφάλαιο «η Επιτροπή θα αναλάβει τα πιο κάτω καθήκοντα» παράγραφος 5

Για τον σκοπό αυτό η επιτροπή εξέδωσε τις παρακάτω αποφάσεις -πράξης

Με την 1η Πράξη αποφάσισε να καλέσει στην Ελεύθερη Ελλάδα Εθνικό συμβούλιο από αντιπροσώπους όλου του λαού. «Η Επιτροπή, πιστεύοντας πως η δύναμή της πηγάζει από το Λαό και από το Λαό αντλούνται όλες οι εξουσίες, θα συγκαλέσει στο πιο σύντομο χρονικό διάστημα Εθνικό Συμβούλιο που θα αποτελείτε από αντιπροσώπους του Λαού εκλεγμένους ελεύθερα. Όλες οι ενέργειες της Επιτροπής, καθώς και η ίδια σύστασή της θα τεθούν κάτω από την κρίση του Εθνικού Συμβουλίου που θα ‘ναι και μόνο αρμόδιο ν’ αποφασίσει για τη σύνθεσή της και για τον παραπέρα τρόπο της λειτουργίας και της δράσης της»

(ΠΕΕΑ: «Δελτίο Πράξεων και Αποφάσεων», αριθμός φύλλου 1, 12/3/1944).

Με την 3η Πράξη ρυθμίστηκαν ορισμένα από τα πρακτικά ζητήματα

«Δελτίο πράξεων και αποφάσεων», αριθμός φύλλου 2, 17/3/1944),

Με την 6 Πράξη καθορίστηκε ο τρόπος εκλογής των Εθνοσυμβούλων. λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες πού θα παρου­σίαζονταν ιδιαιτέρα στις κατεχόμενες περιοχές.

Η πράξη προέβλεπε δύο τρόπους εκλογής. Ο ένας τρόπος ήταν η άμεση εκλογή με ψηφοδέλτιο, ο άλλος τρόπος ήταν εκλογή σε δύο στάδια όπου: στο πρώτο στάδιο εκλέγονταν εκλέκτορες. Στο δεύτερο στάδιο, οι εκλέκτορες συγκροτούσαν σώμα για να εκλέξουν τους Εθνικούς Συμβούλους.

Δικαίωμα ψήφου είχαν άνδρες και γυναίκες (για πρώτη φορά) άνω των 18

(«Δελτίο Πράξεων και Αποφάσεων», αριθμός φύλλου 3, 20/3/1944

Με την 7η Πράξη καθόρισε την ημέρα των εκλογών(23 και 30 Απριλίου) και το χρόνο (από τις 14 έως 27 του Μάη του 1944) καί τόπο (στις Κορυσχάδες) σύγκλησης του Εθνικού Συμβουλίου

Και με την Πράξη 17 καθορι­ζόταν ο τρόπος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι των μαχητών του ΕΛΑΣ

Αντί επiλογου

Η Ίδρυση της ΠΕΕΑ αποτελεί Ιστορική κατάκτηση και σταθμό στην ανάπτυξη του αγώνα του λαού, για την εθνική απελευθέρωση και ανεξαρτησία, για πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές

Ο τύπος της διακυβέρνησης που δημιούργησε το ΕΑΜ είχε σαφή λαϊκό χαρακτήρα

Ήταν διακυβέρνηση που βασιζόταν στην κυριαρχία των κοινωνικών δυνάμεων που εξέφραζε το ΕΑΜ, στην κυριαρχία της συμμαχίας της εργατικής τάξης με την αγροτιά.

Ήταν μια διακυβέρνηση που ξεπήδησε μέσα από το λαό, που σε κάθε φάση ανάπτυξής της εξέφραζε ώριμες ανάγκες του.

Δεν ήταν μια εξουσία που επιβλήθηκε στους πολίτες αλλά μια διακυβέρνηση την οποία οικοδομούσαν οι πολίτες μέσα από την ίδια τους την πείρα.

Παραμένει παράδειγμα θάρρους, μοναδική κληρονομιά και παρακαταθήκη για το λαϊκό κίνημα, εμπλουτίζει την πείρα του εργατικού λαϊκού κινήματος.

Και αποδεικνύει πως η λαϊκή εξουσία δεν είναι ουτοπία, πως το μέλλον ανήκει σ’ αυτούς που αγωνίζονται χωρίς παλινδρομήσεις και αυταπάτες για να την πραγματοποιήσουν……

Αρέσει σε %d bloggers: