Μαΐ 16 2015

Κάνναβη; Θα αστειεύεστε

[cryout-pullquote align=»left|center|right» textalign=»left|center|right» width=»33%»]
ούτε κάνναβη, ούτε νικοτίνη …δηλητήρια χωρίς ένδειξη[/cryout-pullquote]

Γράφει ο Δημήτρης Παπαδημητριάδης MD MSc – Ψυχίατρος

Η χρήση κάνναβης μπορεί να προκαλέσει οξέα, αρνητικά, ψυχολογικά φαινόμενα που μιμούνται ψυχιατρικές διαταραχές, πχ. τη σχιζοφρένεια και τη διπολική διαταραχή (μανιοκατάθλιψη). Αν και υπάρχουν επαρκή στοιχεία από πολυάριθμες, έγκριτες, κλινικές μελέτες που υποστηρίζουν αυτό το δεδομένο, ο μηχανισμός με τον οποίο συμβαίνουν είναι αρκετά πολύπλοκος και όχι πολύ κατανοητός. Φαίνεται, όμως, ότι ορισμένοι άνθρωποι εκδηλώνουν μεγαλύτερη ευαισθησία από άλλους.Οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν, πάντως, ότι όσο αυξάνεται η συχνότητα της κατάχρησης τόσο αυξάνει ο κίνδυνος για την εκδήλωση ψυχωσικών διαταραχών, όπως η σχιζοφρένεια. Επιπλέον, από τις μελέτες προκύπτει ότι η κάνναβη είναι η ναρκωτική ουσία με τη μεγαλύτερη κατάχρηση μεταξύ των ανθρώπων που υποφέρουν με

διπολική διαταραχή του συναισθήματος.

Η κάνναβη προκαλεί ευφορία και χαλάρωση, μεταβολές στην αντίληψη, στρέβλωση στην αίσθηση του χρόνου και εντατικοποίηση των απλών αισθητηριακών εμπειριών, όπως η γεύση του φαγητού και η συναισθηματική απάντηση σε άλλα εξωτερικά ερεθίσματα πχ. σε ένα φίλμ, ή στη μουσική. Όταν χρησιμοποιείται σε ένα κοινωνικό περιβάλλον είναι δυνατόν να προκαλέσει  “μολυσματικό γέλιο” και πολυλογία (κανένα …ιδιαίτερο πρόβλημα με αυτά, αν σας αρέσει η τεχνητή πραγματικότητα). Ακόμη, διαταράσσεται η βραχυπρόθεσμη μνήμη και διασπάται η προσοχή, ενώ μειώνονται χαρακτηριστικά τα αντανακλαστικά, οι κινητικές δεξιότητες και η ικανότητα επιτέλεσης μιας εξειδικευμένης εργασίας.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες από την περιστασιακή χρήση της είναι το άγχος και οι αντιδράσεις πανικού. Οι έμπειροι χρήστες αναπτύσσουν ανοχή και εμφανίζουν τις παρενέργειες και τις προσδοκούμενες επιδράσεις σε μεγαλύτερες δόσεις από τον αρχάριο. Παρόλα αυτά, η τοξίκωση με κάνναβη μπορεί να οδηγήσει ορισμένους, κατά τα άλλα υγιείς, χρήστες σε οξεία ψύχωση, ή να επιφέρει βραχυπρόθεσμη έξαρση προϋπάρχουσας ψυχωσικής διαταραχής, με πιο σύνηθες σύμπτωμα και στις δύο περιπτώσεις τις ακουστικές ψευδαισθήσεις (ο πάσχων ακούει φωνές). Η χρήση κάνναβης προκαλεί επίσης συμπτώματα όπως η αποπροσωποποίηση (η αίσθηση ότι κάποιος παρατηρεί τον εαυτό του «απ΄ έξω» αισθανόμενος το σώμα ή τις σκέψεις του σαν κάτι ξένο και η αίσθηση ότι η πραγματικότητα είναι «σαν όνειρο» ή «σαν ταινία», ή ότι το σώμα του λειτουργεί και κινείται μηχανικά), η διάχυτη ανησυχία θανάτου, η κρίση πανικού και ο παρανοϊκός ιδεασμός με ιδέες καταδίωξης, οι αναδρομές στο παρελθόν (flashbacks) που συνοδεύουν τις διαταραχές της αντίληψης, κ.α.  Η δε μακροχρόνια χρήση κάνναβης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο σχιζοφρένειας, δηλαδή χρόνιας ψυχωσικής διαταραχής (εδώ απειλείται η σύνδεση με την ίδια την πραγματικότητα και διαπαντός).

Σε ό,τι αφορά στις διαταραχές του συναισθήματος, οι χρήστες της κάνναβης διαγιγνώσκονται με κατάθλιψη πιο συχνά από ό,τι οι μη χρήστες. Ωστόσο, δεν φαίνεται ότι η κάνναβη προκαλεί άμεσα κατάθλιψη, με εξαίρεση την καταθλιπτική αντίδραση, οξέως κατά την τοξίκωση. Όταν η κατάχρηση κάνναβης προηγείται της εκδήλωσης μιας διπολικής διαταραχής τότε φαίνεται ότι έχει σημαντική επίδραση στην επίπτωση του πρώτου επεισοδίου, αλλά και στην πορεία της διαταραχής, καθώς δύναται να αυξήσει πολύ τον κίνδυνο για τα επόμενα μανιακά επεισόδια.

Μολονότι το κύριο ψυχότροπο συστατικό της κάνναβης Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη, ή Δ9-THC, επιφέρει ψυχικά αποτελέσματα μέσα σε λίγα λεπτά, η Δ9-THC είναι λιποδιαλυτή και αυτό της επιτρέπει να συσσωρεύεται στους λιπώδεις ιστούς φθάνοντας μέγιστες συγκεντρώσεις σε 4 έως 5 ημέρες. Στη συνέχεια απελευθερώνεται βραδέως στη συστηματική κυκλοφορία, μέσω της οποίας συνεχίζει την επίδρασή της στον εγκεφάλο και σε ακόμη πιο υψηλές συγκεντρώσεις. Εκεί επηρεάζει τη σηματοδότηση στα κυκλώματα “ευχαρίστησης” και “κίνησης” του προμετωπιαίου φλοιού και του ραβδωτού σώματος στα βασικά γάγγλια, με μάλλον περίπλοκες αλληλεπιδράσεις με νευροδιαβιβαστές όπως η ντοπαμίνη, το γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA) και το γλουταμινό οξύ.

Τόσο το κάπνισμα όσο και η κατάποση του THC αυξάνουν την καρδιακή συχνότητα κατά 20-50% μέσα σε λίγα λεπτά, για διάστημα έως και 3 ωρών. Η πίεση του αίματος αυξάνεται ενώ ο χρήσης παραμένει καθισμένος και μειώνεται όταν στέκεται όρθιος.

Τα ψυχωσικά συμπτώματα από την κάνναβη έχουν πιθανότατα σχέση με την ανώμαλη «περίοπτη απόδοση», ένα φαινόμενο που προκαλεί η THC, κατά το οποίο ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να επεξεργαστεί και να ερμηνεύσει τη διαφορά μεταξύ των προσλαμβανόμενων ερεθισμάτων που είναι σημαντικά και εκείνων που δεν είναι.

Ένα άλλο, ενδιαφέρον, φαινομενολογικό χαρακτηριστικό από τη μακροχρόνια και συστηματική κατάχρηση κάνναβης είναι το σύνδρομο “έλλειψης κινήτρων”. Εδώ οι χρήστες χάνουν προοδευτικά την επιθυμία να εργάζονται, ή να ανταγωνίζονται. Σημειώνω, ωστόσο, ότι είναι αρκετά δυσδιάκριτο το όριο μεταξύ της προσωπικότητας που χαρακτηριολογικά επιλέγει έναν περισσότερο μποέμ τρόπο ζωής σε βάθος χρόνου και της επίδρασης του ναρκωτικού σε έναν άνθρωπο που κατά τα άλλα θα υιοθετούσε τα κίνητρα που προβάλλει η ίδια η κοινωνία.

Υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση σχετικά με τις πιθανές ιατρικές χρήσεις της κάνναβης. Οι επιστήμονες οφείλουμε να διευκρινίζουμε ότι εκεί ζυγίζεται το κόστος και το όφελος, όπως συμβαίνει κάθε φορά που αξιολογούμε ένα φάρμακο και πάντως η χορήγηση γίνεται ακόμη πειραματικά, σε ορισμένες χώρες, αφορά σε παράγωγα της κάνναβης, και πραγματοποιείται υπό ελεγχόμενες συνθήκες (με ιατρική παρακολούθηση).

Η άλλη παρεξήγηση για την κάνναβη αφορά, κατά τη γνώμη μου, στη σύγκρισή της με τη νικοτίνη. Δεν πρέπει να μας απασχολεί η σύγκριση των δύο. Και οι δύο ουσίες προκαλούν εξάρτηση και οι δύο είναι δηλητήρια και έχουν σημαντικές παρενέργειες – που απασχολούν πολλές ιατρικές ειδικότητες – και, δυνητικά, θανατηφόρο αποτέλεσμα. Ως προς το κοινωνικοπολιτικό ζητούμενο – που δεν πρέπει να συγχέεται με τη βιολογική διάσταση -, προσωπικά θα συνηγορούσα υπέρ της απαγόρευσης και των δύο και σε καμία περίπτωση υπέρ της νομιμοποίησης για όλους τους παραπάνω λόγους.

ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ

Άγχος και πανικός

Μειωμένη προσοχή, μνήμη και ψυχοκινητική απόδοση σε κατάσταση μέθης

Αυξημένος κίνδυνος ατυχήματος, όταν κάποιος οδηγεί μηχανοκίνητο όχημα υπό την επήρεια κάνναβης, ειδικά αν έχει καταναλώσει και αλκοόλ

Αυξημένος κίνδυνος ψυχωσικών συμπτωμάτων μεταξύ εκείνων που είναι ευάλωτοι, ειδικά επί προσωπικού ή οικογενειακού ιστορικού ψύχωσης

Καταθλιπτική αντιδράση και πυροδότηση συναισθηματικών διαταραχών

Προτεινόμενη επιστημονική βιβλιογραφία για επιστήμονες της υγείας:

Leweke F, Koethe D. Cannabis and psychiatric disorders: it is not only addiction. Addict Biol. 2008;13(2):264–275. Review.

Hall W, et al. Adverse health effects of non-medical cannabis use. Lancet. 2009;374:1383.

Ashton C. Pharmacology and effects of cannabis: a brief review. Br J Psychiatry. 2001;178:101–106.

Johns A. Psychiatric effects of cannabis. Br J Psychiatry. 2001;179:270–271. Review.

Sewell R, Ranganathan M, D’Souza D. Cannabinoids and psychosis. Int Rev Psychiatry. 2009;21(2):152–162.

Rasic D, et al. Longitudinal associations of cannabis and illicit drug use with depression, suicidal ideation and suicidal attempts among Nova Scotia high school students. Drug and Alcohol Dependence. In press. Accessed Oct. 14, 2012.

D’Souza D, Sewell R, Ranganathan M. Cannabis and psychosis/schizophrenia:human studies. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2009 Jul 16; 6. Amar B, Potvin S. Cannabis and psychosis: what is the link? J Psychoactive Drugs. 2007;39(2):131–142.

Bostwick JM (expert opinion). Mayo Clinic, Rochester, Minn. Oct. 31, 2012.

Thomas H. Psychiatric symptoms in cannabis users. Br J Psychiatry. 1993;163 Review.

Thomas H. A community survey of adverse effects of cannabis use. Drug Alcohol Depend. 1996;42(3):201–207.

Mannique-Garcia E, et al. Cannabis use and depression: A longitudinal study of a national cohort of Swedish conscripts. BMC Psychiatry. Accessed Oct. 14, 2012.

Arseneault L, Cannon M, Witton J, et al. Causal association between cannabis and psychosis: examination of the evidence. Br J Psychiatry. 2004;184:110–117.

Hall W. Cannabis use and psychosis. Drug Alcohol Rev. 1998;17(4):433–444.

Degenhardt L, Hall W. Is cannabis use a contributory cause of psychosis? Can J Psychiatry. 2006;51(9):556–565.

Degenhardt L, Hall W, Lynskey M. Testing hypotheses about the relationship between cannabis use and psychosis. Drug Alcohol Depend. 2003;71(1):37–48.

Szymanski H. Prolonged depersonalization after marijuana use. Am J Psychiatry. 1981;138(2):231–233.

Keshaven M, Lishman W. Prolonged depersonalization following cannabis abuse. Br J Addict. 1986;81(1):140–142.

Regier D, Farmer M, Rae D, et al. Comorbidity of mental disorders with alcohol and other drug abuse. (Results from the Epidemiologic Catchment Area (ECA) Study).JAMA. 1990;264(19):2511–2518.

Strakowski S, DelBello M, Fleck D, et al. Effects of co-occurring cannabis use disorders on the course of bipolar disorder after a first hospitalization for mania. Arch Gen Psychiatry. 2007;64(1):57–64.

Henquet C, Krabbendam L, de Graaf R, et al. Cannabis use and expression of mania in the general population. J Affect Disord. 2006;95(1-3):103–110. Epub 2006 Jun 21.

Lutz B. From molecular neurodevelopment to psychiatry: new insights in mechanisms underlying Cannabis-induced psychosis and schizophrenia. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2009;259(7):369–370.

Kroll P. Psychoses associated with marijuana use in Thailand. J Nerv Ment Dis. 1975;161(3):149–156.

Bartolucci G, Fryer L, Perris C, et al. Marijuana psychosis: a case report. Can Psych Assoc J. 1969;14(1):77–79.

Talbott JA, Teague JW. Marijuana psychosis: acute toxic psychosis associated with the use of cannabis derivatives. JAMA. 1969;210:299–302.

Bostwick JM. Blurred boundaries: The therapeutics and politics of medical marijuana. Mayo Clinic Proceedings. 2012;87:172.

Van Os J, Bak M, Bijl RV, et al. Cannabis use and psychosis: a longitudinal population-based study. Am J of Epidemiology. 2002;156:319–327.

Hall W, Degenhardt L. Cannabis use and the risk of developing a psychotic disorder. World Psychiatry. 2008;7(2):68–71.

Zammit S, Moore TH, Lingford-Hughes A, et al. Effects of cannabis use on outcomes of psychotic disorders: systematic review. Br J Psychiatry. 2008;193(5):357–363.

 


Αρέσει σε %d bloggers: